KONCEPCJA OGÓLNA - Wirtualna Rezydencja

Wezwanie do wirtualnej wedrówki ludów do wzorcowego domu Europa

Europa sie rozszerza. Europa sie zamyka. Ogromne procesy transformacyjne i migracyjne, które Europa przezywa od ponad 15 lat, staly sie impulsem do stworzenia projektu multimedialnego i wystawowego Wirtualna Rezydencja artystek medialnych Moniki Bohr, Claudi Brieske, Leslie Huppert oraz Gertrudy Riethmüller. Przez okres dwóch lat w swoim eksperymencie wzywaly do artystycznych ruchów migracyjnych, a powstalym dzieki temu pomyslom, koncepcjom i obrazom oddaly do dyspozycji miejsca pobytu.

Residency, Residenz, Resident, Rezydencja – pobyt, zycie, zamieszkaly w, pozwolenie na pobyt, mieszkanie, miejsce zamieszkania, przebywac...

Projekt, jako artystyczny projekt badawczy, bada obszar, którego te pojecia dotycza.
Co nastepuje przed pobytem i po pobycie, przed i po uzyskaniu pozwolenia na pobyt? Co (lub kto) uprawnia czlowieka do osiedlenia sie w innym miejscu oraz jakie motywy sklaniaja ja/jego do podejmowania takiej próby?


Migracja pojedynczych osób, lub: wirtualna wedrówka ludów

Grupa projektowa wyszla od jednostki jako najmniejszej czastki w zbiorowym strumieniu migracyjnym. Obrazy i motywy dzialania tej jednostki pojmowane sa jako wlasciwa i silna sila napedowa zbiorowych wedrówek. Nadzieja, strach, marzenia, przymus, koniecznosc, potrzeba ruchu lub zmiany: migracja jest zawsze naznaczona emocjami wystepujacymi w obliczu osobistej lub zbiorowej destabilizacji. Dlatego tez, w tym eksperymencie migracja pojmowana jest jako kreatywny tranzyt, podazajacy do miejsca ucieczki obrazów i koncepcji, plynacych i unoszonych w strumieniu migracyjnym. Indywidualne obrazy sa przykladami, próbkami lub wzorami motywów migracyjnych.

Wirtualna przestrzen jest przy tym pojmowana jako próznia, czyli jako utopia we wlasciwym tego slowa znaczeniu, jako okno na strumien danych. W glowach wirtualnych migrantek i migrantów istnieja intymne i mocne obrazy, które innym moga sie wydawac niejasne i niewyrazne. Poprzez wirtualne przedstawienie projektu, jego platforme internetowa, zostaje im nadany okreslony kierunek i staja sie one widoczne. Juz same te wzory, w pozostalych przypadkach ukryte, sa wprowadzane na platforme internetowa i zobrazowane. Osobowosc, biografia, cielesnosc migrantek i migrantów wplywa korzystnie na kreatywne kodowanie ich pomyslów, obrazów i koncepcji. Dzieki temu, zbiorowy przeplyw danych bedzie mógl rozblysnac we wszystkich swoich indywidualnych, ale takze ponadindywidualnych srodkach wyrazu. Skoncentrowanie sie na wlasnym, osobistym, artystycznym jezyku obrazu migrantek i migrantów pozwala na uwolnienie sie od egocentrycznych, nacjonalistycznych oraz kulturowo-historycznych dyskusji. Ich parametry, ulegajace juz i tak ciaglej przemianie, sa przez grupe projektowa postrzegane jako drugoplanowe.

Jest to o wiele bardziej destabilizujacy moment, pojmowany jako poczatek kreatywnego procesu, jako zródlo inspiracji, jako szansa. Po fazach (rzekomej) stabilizacji zawsze nadchodza czasy przemiany, przelomu, które z kolei moga prowadzic do nowej fazy równowagi i tak dalej. Historia, przede wszystkim europejska, jest odzwierciedleniem takich przemian. Dlatego tez grupa swiadomie odwoluje sie do pojecia wedrówki ludów. Kojarzy sie ono z przemoca, sila, energia, chaotycznym przewrotem, niepewnoscia, ale analogicznie do tego takze z nowymi strukturami, nowymi politycznymi, spolecznymi i twórczymi procesami. Powstaja nowe formy estetyczne, nowe tresci, dyskursy.


Wirtualna Rezydencja : Platforma internetowa i dom wzorcowy

Wychodzac z takiego zalozenia, internet pojmowany jest przede wszystkim jako bezksztaltne miejsce permanentnych artystycznych ruchów migracyjnych. Platforma internetowa tworzy centrum calego projektu. Jak nadajnik wysyla ona do wszystkich artystek i artystów swiata wezwanie do kreatywnej migracji, do wirtualnej wedrówki ludów za posrednictwem sieci WWW.
Tworza sie nowe strumienie danych, sa formowane i pobierane. Platforma internetowa oferuje tej wedrówce ludów miejsce schronienia w wirtualnej przestrzeni. Pomysly migrantów okupuja Wirtualna Rezydencje, ich artystyczne koncepcje staja sie wirtualnymi rezydentami. Maja odzwierciedlac pragnienie pobytu i polemizowac z takimi zagadnieniami jak ojczyzna, obcosc, podróz, pochodzenie, nadzieja, wymarsz, strata, pustka, sila napedowa itd.

W nastepnym etapie grupa projektowa umozliwia czesci wirtualnych rezydentów zmaterializowanie ich pomyslów i koncepcji w realnej przestrzeni. Wychodzac od wzorcowego charakteru koncepcji nadeslanych do Wirtualnej Rezydencji, grupa stworzyla zaczatek umozliwiajacy zrealizowanie pomyslów w formie realnych multimedialnych instalacji w tak zwanych wzorcowych domach.

Pojecie wzorcowy dom kojarzy sie ze zbiorowa wizja raju. Jest miejscem czystym, bialym, naczyniem, jednoczesnie jest pustka, pustym miejscem, czyli miejscem bez wlasnego charakteru, bez osobowosci. Znajduje sie ono w dziurze wspólczesnosci, bez przeszlosci, ale w ciaglym oczekiwaniu na ozywiona, indywidualna przyszlosc. Wzorcowy dom staje sie wiec idealna powierzchnia projektowa dla motywów migracyjnych:

1. Powierzchnia projektowa wzorcowego domu przebiega przez realne miejsca w Niemczech, Francji i Polsce. Koncepcje i prace egzystujace poczatkowo w wolnej przestrzeni, sa konfrontowane z istniejacymi kontekstami politycznymi, socjalnymi i kulturowymi i ukazane w obszarze realnej przestrzeni i realnego czasu w róznych miejscach w Europie.
   
   
2. Poprzez realizacje koncepcji artystycznych w realnym miejscu stana sie one wewnetrznie/namacalnie doswiadczalne.
   
   
3. Grupa projektowa oraz wirtualni migranci wymieniaja sie pogladami dotyczacymi mozliwosci przeprowadzenia istniejacych koncepcji w formie instalacji w realnych miejscach. Podczas tych procesów komunikacyjnych, prace artystyczne moga sie dalej rozwijac. Moga sie nawet czesciowo tak zmienic, ze poszerzeniu ulegna granice autorstwa (* z takimi aspektami kreatywnych procesów komunikacji grupa projektowa eksperymentowala juz razem z kilkoma artystami w projekcie zrealizowanym w roku 2001 Przeciwprzodek – Wirtualna Kopalnia).
   
   
4. Instytucje partnerskie we Francji i w Polsce pracuja w tym zakresie nad wlasnym stosunkiem do zagadnienia wirtualnej wedrówki ludów ustalajac swój temat wiodacy. Instytucje te beda sprawowaly kuratele nad wystawami we wzorcowych domach w swoich krajach, zgodnie z wybranym przez siebie podtematem. Beda przy tym wybierac te koncepcje, sposród stale rosnacych zasobów bazy danych Wirtualnej Rezydencji, które ich zdaniem obrazuja wazne aspekty tej tematyki.
   

Wzorcowy dom zapewnia czasowo i przestrzennie ograniczona manifestacje wirtualnych strumieni migracyjnych do swiata materialnego.

Wzorcowe domy wygenerowane z internetu zostana poprzez przeprowadzona za pomoca kamer internetowych powtórna digitalizacje, ponownie przyporzadkowane internetowi: obrazy z rzeczywistego miejsca - wzorcowego domu poplyna z powrotem na platforme internetowa. Poprzez ten system kamer Wirtualna Rezydencja stanie sie laboratorium, w którym wirtualne i wlasnie zrealizowane motywy migracyjne stykaja sie, nakladaja i moga wywolywac nowe impulsy artystyczne.
W ten sposób wzorcowy dom staje sie z jednej strony wytworem umyslu, metafora, a z drugiej strony realnym miejscem realnych przestrzeni, domów, a takze powierzchnia, okreslona mianem wzorcowego domu i ozywiona wybranymi koncepcjami artystycznymi.

* Koncepcje instalacji multimedialnych Fatimy Lassay/Jorge Antonio, Puati Little Flower, Nanostate, James Clark Ross oraz Danieli Herskowitz stworzone zostaly w scislej wspólpracy i w ramach kreatywnego dialogu prowadzonego w formie wideokonferencji, czatów i e-maili z Bohr, Brieske, Huppert, Riethmüller oraz Konuk, w procesie realizacji ulegaly dalszemu rozwojowi nie tylko pod wzgledem technicznym, ale takze pod wzgledem tresci (patrz www.the-virtual-mine.net oraz katalog Przeciwprzodek – Wirtualna Kopalnia, 2001).


Wzorcowy dom na ulicy Handwerkergasse, Völklingen

W Saarland wzorcowy dom zostanie zrealizowany w marcu 2007. Na miejsce wystawy przewidziano wiele polaczonych ze soba budynków w tak zwanej "Handwerkergasse“. Miejsce to jest czescia powierzchni nalezacej do Swiatowego dziedzictwa kultury Völklinger Hütte – Europejskie Centrum Kultury i Sztuki Przemyslowej oraz jednoczesnie jest Filia Wyzszej Szkoly Sztuk Pieknych Saar. Grupa projektowa Wirtualnej Rezydencji Bohr, Brieske, Huppert oraz Riethmüller rozpocznie tutaj serie wystaw w ramach obchodu Roku Europejskiej Stolicy Kultury 2007 i wybierze oraz zrealizuje przekonywujace koncepcje.

Istota sprawy wynika ze szczególnej historycznej sytuacji miejsca, które w przeszlosci bylo obszarem przemyslu metalowego. Völklingen oraz Völklinger Hütte to miejsca ciaglych europejskich ruchów migracyjnych: poczynajac od rewolucji przemyslowej, poprzez prace przymusowa w nazistowskiej przeszlosci, az do faktu, ze dzisiaj w Völklingen istotna role odgrywa pierwsze i drugie pokolenie tureckich gastarbeiterów.

Pojecia kluczowe, jak Gastarbeit / Host / Webhosting zostaly przez grupe wybrane na podtemat, a temat migracja i tozsamosc jest badany pod katem rozwoju technologicznego.

Inspiracja dla takiego postawienia pytan byla takze teoria mediów Davida Morleys`a (Hometerritories Media, Mobility and Identity, wydana przez Routledge, Londyn, 2000). Bada on miedzy innymi wplyw internetu, a w szczególnosci wplyw telewizji satelitarnej na wspólnote turecka w Niemczech, jako mozliwosc stworzenia róznych form hybrydowej tozsamosci wzgl. jednostek, które przy pomocy tej technologii sa czesciami jednoczesnie dwóch kultur.


Co jest szczególnego w Wirtualnej Rezydencji ?

• Migracja zostaje ujeta i pokazana jako kreatywny proces destabilizacji i stabilizacji.
  
  
• Skupienie sie na indywidualnych obrazach, pomyslach, koncepcjach jako motor i czastka kolektywnego strumienia danych, wzgl. wirtualnego strumienia migracyjnego. Daleko idace uwolnienie sie od egocentrycznego zalozenia w polemice z pojeciem migracji, prowadzi do szerszego ujecia tematyki jako nowego punktu wyjscia do artystycznej debaty.
  
  
• Inny rodzaj zblizenia do politycznej dyskusji poprzez wirtualne przekroczenie granic, podczas gdy w swiecie realnym tworzone sa nowe granice.
  ˇ Ograniczona czasowo i przestrzennie materializacja wirtualnego interfejsu w realnej przestrzeni, a poprzez instalacje kamer internetowych ponowne przeniesienie tego samego do przestrzeni wirtualnej.
  
  
• Elastyczna struktura oraz ograniczenia komunikacyjne prowadza do tego, ze w trakcie dyskusji z partnerami wspólpracujacymi, dotyczacej podtematów, oraz podczas prac nad wlasnymi koncepcjami wystawy, ramy projektu stale sie poszerzaly i zmienialy. Umozliwi to wielostronna i zywa polemike z cala tematyka.
  
  
• Grupa projektowa stworzy na platformie internetowej Wirtualnej Rezydencji  forum, na którym wszystkie instytucje partnerskie beda mialy mozliwosc bezposredniej wymiany pogladów zarówno w sprawach organizacji jak i tresci.
  

W jaki sposób nalezy postepowac?

1. Wezwanie za posrednictwem internetu skierowane do calego swiata artystycznego, nawolujace do artystycznej migracji, do wirtualnej wedrówki ludów; tematy: kreatywne procesy poprzez osobista i zbiorowa destabilizacje, np.: pragnienie pobytu, ojczyzna, obcosc, podróz, pochodzenie, nadzieja, wymarsz, strata, pustka, sila napedowa, itd.
   
   
2. Przeslanie koncepcji artystycznych na platforme internetowa Wirtualnej Rezydencji, wypelnienie bazy danych pomyslami, obrazami, filmami wideo, materialem dzwiekowym, koncepcjami.
   
   
3. Wybór róznorodnych koncepcji z bazy danych celem ich realizacji przez grupe projektowa w pierwszym domu wzorcowym. Koncepcje na kolejne wystawy w róznych rejonach Europy zostana wybrane przez odpowiedzialne osoby z instytucji partnerskich zgodnie z podtematyka opracowana przez te instytucje. Baza danych bedzie otwierana przed kazda wystawa, a informacja o przebiegu danej dyskusji, bedzie podawana w ponownym wezwaniu.
   
   
4. Podjecie dialogu pomiedzy grupa projektowa a autorkami i autorami wybranych koncepcji. Cel: Realizacja koncepcji w kreatywnym procesie komunikacji i ozywionej, obustronnej wymianie.
   
   
5. Realizacja opracowanych koncepcji w formie instalacji multimedialnych w odpowiednich miejscach wystawowych, okreslonych jako wzorcowe domy.
   
   
6. Wystawa we wzorcowym domu: planowane sa imprezy towarzyszace, zalezne od miejsca wystawy. Kazda z europejskich instytucji partnerskich wybiera w ramach ogólnej tematyki swój wlasny tematyczny punkt ciezkosci.
   
   
7. Wszystkie naplywajace koncepcje zostana zaprezentowane we wzorcowym domu w formie dokumentacji wideo.
   
   
8. Powrót sytuacji wystawowej, za pomoca kamer internetowych, na platforme internetowa Wirtualnej Rezydencji  i tym samym do sieci WWW.

Trwalosc i perspektywiczne cele

1. Duze zainteresowanie projektem Wirtualna Rezydencja okazalo wiele szkól wyzszych w Niemczech i we Francji. Równiez nasze instytucje partnerskie i liczni uczestnicy wczesniejszego projektu "Przeciwprzodek – Wirtualna Kopalnia“ dzialaja bezposrednio na uniwersytetach i w kregach szkól wyzszych. Dlatego tez, grupa projektowa planuje, równolegle z realizacja Wirtualnej Rezydencji, wysondowanie wraz z partnerami mozliwosci miedzynarodowej kooperacji szkól wyzszych, celem zapewnienia projektowi szczególnej trwalosci oraz wprowadzenia do nauki procesów planowania i realizacji a takze wielostronnych tresci i wyników projektu.
   
   
2. Caly projekt Wirtualna Rezydencja ze swoja kompleksowa platforma internetowa i wygenerowanymi z niej wystawami w domach wzorcowych stworzy tkanke/siec tymczasowych pobytów artystycznej migracji w róznych rejonach Europy.
   
   
3. Istnieje duze zainteresowanie, a takze mozliwosc, rozszerzenia tej sieci takze po roku 2007. I tak np. partner projektu znajdujacy sie najblizej zewnetrznej wschodniej granicy Unii Europejskiej (Centrum Kultury Galeria Biala w Lublinie) utrzymuje kontakty z ukrainskimi instytucjami kulturalnymi, które takze moga zostac wlaczone do dyskusji na temat "Wirtualna Rezydencja", aby równiez tam realizowac wzorcowe domy z rosnacej bazy danych. Oprócz tego w roku 2008 zostanie zrealizowany kolejny dom we wspólpracy z Museum of Contemporary Art w Skopje/Macedonia.
   
   
4. Projekt Wirtualna Rezydencja jest jednoczesnie artystycznym oswiadczeniem na temat aktualnej sytuacji politycznej. Na skutek procesów globalizacji takze w przyszlosci pojawia sie wieksze ruchu migracyjne, a baza danych projektu bedzie nadal forum polemiki artystycznej z tym tematem i bedzie stale aktualizowana.
   

Projekt Wirtualna Rezydencja jest struktura delikatna, sieciowa i wielowarstwowa, a jego kompleksowosc staje sie zrozumiala dopiero po dokladniejszym przyjrzeniu sie. Jest to ozywione, stale zmieniajace sie pod wplywem instytucji partnerskich i uczestników, szeroko rozgalezione, umiejscowione w czasie i przestrzeni artystyczne dzielo medialne i komunikacyjne.


Grupa projektowa oraz jej partnerzy w kraju i zagranica sa przekonani, iz w ten sposób uda im sie, za pomoca srodków artystycznych wniesc wazny wklad do europejskiej i miedzynarodowej kooperacji.


Europejskie instytucje partnerskie Wirtualnej Rezydencji

Grupa projektowa Wirtualna Rezydencja wspólpracuje bezposrednio z
(na razie) czterema partnerami europejskimi z róznych krajów, mocno zaangazowanymi w kontekst wspólczesnej sztuki:

1. Galeria Biala, Centrum Kultury
Kuratorzy: Anna Nawrot, Jan Gryka
Lublin (Polska)

2. Faux Mouvement, Centre d'Art Contemporain
Kurator : Maryse Jeanguyot
Metz (Francja)

3. BWA Wroclaw-Galerie Sztuki Wspólczesnej
Dyrektor: Marek Puchala
Wroclaw (Polska)

oraz dodatkowo:

4. Casino Luxembourg - Forum d'art contemporain
Kierownik artystyczny: Enrico Lunghi

celem wspólpracy przy prezentacji finalowej z koncem roku 2007 projektu w pomieszczeniach "Casino Luxembourg"
w ramach programu Europejska Stolica Kultury 2007.


Oprócz tego nastepujace instytucje i organizacje przyznaly badz obiecaly ideowy, organizacyjny lub finansowy udzial w projekcie Wirtualna Rezydencja :

ˇ Ministerstwo Edukacji, Kultury i Nauki Saarland
ˇ DRAC Lorraine
ˇ Instytut Adama Mickiewicza (IAM)
ˇ Europejska Stolica Kultury 2007, Luksemburg oraz Region

(Wirtualna Rezydencja zostal wybrany jako jeden z projektów do realizacji)
Wirtualna Rezydencja jest oficjalnie wspierane przez Zentrum für Kunst und Medientechnologie (ZKM) (Centrum Sztuki i Technologii Medialnych) w Karlsruhe.

Wybrane instytucje partnerskie znajduja sie w Saarland, Lotaryngii, Polsce i Luksemburgu. Te brzegowe regiony europejskie sa w rózny sposób konfrontowane z zagadnieniem migracji. Utopia "wzorcowego domu" moze w kazdym z tych krajów wygladac inaczej, poniewaz "punkt stycznosci" pomiedzy koncepcja artystyczna z wirtualnej przestrzeni bazy danych, a otoczeniem materialnym danego rzeczywistego miejsca stale sie zmienia. Te rózne punkty widzenia powinny zostac pokazane w wybranych miejscach w formie projektu artystycznego.

Caly projekt zaklada scisla merytoryczna wspólprace z poszczególnymi partnerami. Obok indywidualnych pogladów "wirtualnych migrantów", wazna role odgrywaja takze perspektywy poszczególnych instytucji partnerskich w odniesieniu do zagadnienia "migracji".